Türkiye’nin zengin müzik kültürünü uluslararası arenada tanıtan önemli isimlerden biri olan Hayri Dev, özellikle Teke Yöresi’nin eşsiz melodileri ve üç telli cura geleneğiyle hafızalarda yer etti. Okuma yazmayı askerlik döneminde öğrenen, yıllarını çobanlık yaparak geçiren ve köy düğünlerinde müzik icra ederek hayatını sürdüren Dev, zamanla Avrupa’da konser veren kültürel bir simge haline geldi. Mütevazı yaşam tarzı ve doğal müzik anlayışıyla dikkat çeken sanatçı, halk müziğinin yaşayan belleği olarak kabul edildi.
HAYRİ DEV KİMDİR?
Hayri Dev, 1933 yılında Denizli’nin Çameli ilçesine bağlı Gökçeyaka köyünde dünyaya geldi. Küçük yaşlardan itibaren yöresel müzikle iç içe olan Dev, dedesi sayesinde üç telli cura çalmayı öğrendi. Bölgedeki aşıklar ve türkülerden etkilenen sanatçı, Teke Yöresi’nin özgün ezgilerini yaşatan en önemli figürlerden biri haline geldi.
ÇOBANLIKTAN SAHNEYE UZANAN HAYAT
Hayri Dev’in yaşamı uzun yıllar boyunca kırsal alanda geçti. Çobanlık yaparak ve düğünlerde saz çalarak geçimini sağladı. Askerlik döneminde okuma yazma öğrendi ve zamanla geleneksel Anadolu müziğini doğal bir şekilde icra etmeye başladı. Kısa sürede yalnızca kendi yöresinde değil, Türkiye’nin dört bir yanında tanınmaya başladı.
HAYRİ DEV NASIL KEŞFEDİLDİ?
Hayri Dev’in hayatındaki dönüm noktalarından biri, Fransız etnomüzikolog Jerome Cler ile tanışmasıydı. Teke Yöresi kültürü üzerine araştırmalar yapan Cler, Hayri Dev’in müziğinden etkilenerek onu Avrupa’ya davet etti. Bu davet sonrası Dev, Fransa, Almanya, Hollanda ve Belçika gibi ülkelerde konserler vererek Anadolu’nun yerel müziğini dünya sahnesine taşıdı.
UNESCO TARAFINDAN “YAŞAYAN İNSAN HAZİNESİ” İLAN EDİLDİ
Hayri Dev, çaldığı üç telli cura ve çam düdüğüyle geleneksel müzik kültürünü yaşattığı gerekçesiyle 2008 yılında UNESCO tarafından “Yaşayan İnsan Hazinesi Kültürel Miras Taşıyıcısı” unvanına layık görüldü. Bu unvan, geleneksel kültürün gelecek nesillere aktarılmasında önemli bir rol oynayan kişilere verilmektedir. UNESCO kayıtlarında Hayri Dev’in özellikle Çameli yöresine özgü müzik aletleri yapımı ve icrasındaki ustalığı vurgulanmıştır.
HAYRİ DEV’İN MÜZİĞİ NEDEN ÖNEMLİYDİ?
Hayri Dev’i farklı kılan en önemli özelliklerinden biri, geleneksel halk müziğini akademik ya da ticari kaygılardan uzak bir şekilde yaşatmasıdır. Doğal icrası, yerel ağızla söylediği türküler ve özgün çalma tekniği, onu halk müziği araştırmacıları açısından vazgeçilmez bir kaynak haline getirmiştir. Sanatçının hayatı ve müziği pek çok belgeselde ele alınmış, birçok üniversitede örnek çalışma olarak incelenmiştir. Anadolu’nun sözlü kültür geleneğini taşıyan önemli figürlerden biri olarak kabul edilen Dev, özellikle Teke Yöresi müziğinin sembol isimleri arasında anılmaktadır.
HAYRİ DEV NE ZAMAN HAYATINI KAYBETTİ?
Bir süredir sağlık sorunları yaşayan Hayri Dev, 18 Temmuz 2018’de 85 yaşında tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti. Sanatçının ölümü, halk müziği dünyasında büyük bir üzüntü yarattı. Denizli’nin Çameli ilçesinde gerçekleştirilen cenaze törenine çok sayıda sanatçı, siyasetçi ve halk katıldı.
ARDINDA KÜLTÜREL BİR MİRAS BIRAKTI
Hayri Dev’in anısına düzenlenen etkinliklerde, sanatçının türküleri çocukları ve torunları tarafından icra edildi. Çameli’nde adına açılan kültür merkezi, onun mirasını yaşatmaya devam ederken, öğrencileri ve yöre sanatçıları da bu mirası sürdürmeye çaba gösteriyor.
