“`html
Myanmar’da 2021 yılından bu yana 200’den fazla gazetecinin hapsedildiği ve en az yedi gazetecinin hayatını kaybettiği bildirilmektedir. Ülkenin önde gelen foto muhabirlerinden biri olan Sai Zaw Thaike, cezaevinde bulunan gazeteciler arasında yer alıyor. Zaw, 2023 yılında Mocha Kasırgası’nın yarattığı büyük hasarı gözlemlemek amacıyla Arakan Eyaleti’ne gitmişti fakat bir hafta sonra gözaltına alındı. Sorgulama sırasında fiziksel şiddete uğradığı iddiaları mevcut. Eylül 2023’te, yalnızca bir gün süren duruşmada 20 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Myanmarlı gazeteciye kasırga haberleri nedeniyle 20 yıl hapis cezası
7 Eylül 2023
Myanmar Now haber ajansının genel yayın yönetmeni olan Zaw’ın arkadaşı ve meslektaşı Swe Win, onu serbest bırakmak için Uluslararası Af Örgütü gibi kuruluşlarla işbirliği yapıyor. Win, askeri bir rejim altında gazetecilik yapmanın zorluklarını ve Sai Zaw’ın hapis hayatını anlatmakta. Uluslararası Af Örgütü Çeviri Koordinatörü Dila Keleş’in çevirisiyle:
Myanmar Now’un bağımsız haber ajansını yönetiyorum. Ekibim ile birlikte, ülkemizin karşı karşıya olduğu siyasal çalkantılar, çatışmalar ve insan hakları ihlalleri gibi kritik konular hakkında kamuoyunu bilgilendiriyoruz.
Uzman gazetecilerden oluşan kadromuz, Myanmar’ın yeniden sağlam müttefiklerin, özellikle Çin, Rusya ve Hindistan gibi ülkelerin desteğini kazandığı bir askeri yönetimle yüz yüze geldiği bu dönemlerde, doğru haberlerin halka ulaştırılmasını sağlıyor.
Cesur, korkusuz ve otoriteleri sorgulamaktan çekinmeyen Sai Zaw ile yakından çalıştık. O, ülke için önemli haberlerin kaynağı oldu ve birçok cesur hamlesi ile dikkat çekti.
2021’de gerçekleşen askeri darbe, toplumda büyük bir şiddet dalgasına sebep oldu ve gazetecilik, son derece riskli bir meslek halini aldı. Gazeteciler, ülkeyi terketmek zorunda kaldı ve haber merkezimize baskın düzenlendi. Çoğumuz “terörist” olarak damgalandık.
Darbeye Rağmen Belgeleme Mücadelesi
Askeri yönetim iktidara geldiğinde durum daha da kötüleşti ve Sai Zaw, darbeden sonra kaçması önerilen ilk gazetecilerden biri oldu. Ancak o, cuntanın korkunç baskılarını belgelerken kalmayı tercih etti ve bu süreçte çeşitli yerlerde gizli bir şekilde yaşamaya başladı. Yangon’da ikamet eden Zaw, bizim için gizli bir kimlikle foto muhabirliği yapıyordu.
Mocha Kasırgası ülkemizi sarstığında, o durumu kaleme almaya kararlıydı. Arakan Eyaleti’ne yüzlerce kilometre uzaklıktan gitti ve bir kurtarma ekibi ile birlikte çalışmaya başladı. Ancak, birinin onu askeri yetkililere ihbar etmesi sonucu 28 Mayıs 2023 tarihinde gözaltına alınarak yalan haber yayma ve korkutma suçlamalarıyla tutuklandı.
Sai Zaw, yalnızca bir gün süren duruşmada 20 yıl ağır iş cezasına çarptırıldı. Bu, 2021’den bu yana Myanmar’da bir gazeteciye verilen en uzun hapis sürelerinden biri olarak kayıtlara geçti.
Cezaevindeki Korkunç Koşullar
Sai Zaw’ın cezaevi hayatı, son derece zorlu şartlar altında geçiyor. Geçtiğimiz aylarda fiziksel şiddete maruz kaldığına dair bildirimler var. O, sadece gazetecilik geçmişinden değil, aynı zamanda diğer mahkumların haklarına yönelik konuştuğu için hedef haline geldi. Askeri rejim, hukuksuzluk ve keyfi uygulamalarla dolu. Zaw, yaşadığı zorluklara rağmen sessiz kalmayı reddediyor.
Tutuklanmasının ailesi üzerindeki etkisi ise kelimelerle ifade edilemeyecek kadar derin. Annesi yaşlı, erkek kardeşi ise çocuk felci geçirdiği için engelli bir durumda. Ailesinin yaşamını sağlayan Zaw, onlara sürekli bakıyordu. Cezaevinde yalnızca yakın aile üyelerinin ziyaretine izin verilmesi, ailenin üzerindeki yükü artırıyor. Arkadaşı ve meslektaşı olarak, onu görmek adına hiçbir imkânım yok.
Cesareti ve Gazetecilik Aşkıyla Tanınan Bir İsim
Sai Zaw’ı, cesur kimliği ve gazetecilik tutkusu ile tanımak mümkün. Amacı, ülkesinin eski iktidar yapısına karşı kamerasıyla çıkış yapmaktı ve böylelikle Myanmar’ın en cesur foto muhabirlerinden biri haline geldi.
Gazetecilik kariyerine meraklı bir kişi olarak başlayan Zaw, sosyal sorunlar, siyasi tutuklular, ordunun el koyduğu mülkler ve işçi hakları gibi konulara dair birçok haber yaptı.
Zamanla, hemen her büyük medya kuruluşunda foto muhabiri olarak çalıştı ve ordunun öğrenci protestolarına karşı uyguladığı baskıları ve Müslüman azınlıklarını hedef alan aşırı milliyetçilik gibi kritik insan hakları sorunlarını güçlü bir dille gündeme getirmesi ile tanınmaya başladı.
Fiziksel Şiddet ve İzolasyon
Sai Zaw’ın en büyük isteği, askeri yönetimlerin sınırlandırmalarından uzak, özgür bir ülkede yaşamak. O özgürce haber yapmayı istemekte, evinde zaman geçirip futbol oynamak, Manchester United maçlarını izlemek ve sevdikleriyle bir arada olabilmeyi arzulamaktadır. Fakat bunun yerine fiziksel şiddete maruz kalmakta ve sık sık hücre hapsine alınmaktadır.
Zaw ve diğer gazeteciler, sadece mesleklerini icra ettikleri için cezaevinde tutuluyorsa, dünya genelindeki insanlar, yaşadığımız sistemin iyiye doğru bir değişim getirmediğini anlamalıdır.
Dayanışma ve Umut Mesajları
Askeri yönetimi, Sai Zaw’ı derhal serbest bırakmaya çağırıyorum ve başkalarının da bu çağrıyı desteklemesini umuyorum. Zaw’ın, Uluslararası Af Örgütü’nün bu yılki Haklar İçin Yaz kampanyası kapsamında yer aldığını bilmek beni mutlu ediyor. Yazılan her mektup ve toplanan her imza, bir adım ileriye gitmemizi sağlıyor. Sai Zaw ve diğer mahkumlar dış dünyadan, ailesinden ayrı düştü, fakat bu destek, onların psikolojik olarak dayanmalarına yardımcı oluyor. Her bir dayanışma ve umut mesajının Zaw’a güç verdiğini biliyorum.
Gazeteciler olarak, özgürce haber yapma hakkımızın savunulması gerekiyor. Adaletin sağlandığı ve topluluklarımızın korunduğu bir dünyada yaşamayı hak ediyoruz. Hakikat ve adaletin gelişmesi için özgür bir ülke talep ediyoruz.
Myanmarlı foto muhabir Sai Zaw Thaike’nin serbest bırakılması için Uluslararası Af Örgütü’nün başlattığı kampanyayı imzalayabilirsiniz.
Bu hikâye ilk olarak The Diplomat’ta yayınlanmıştır.
(HA)
“`